22 Şubat 2024, Ayse Ökten ve Samed Küçükikiz
İşgücündeki değişiklikleri anlamak için verilere birkaç yönden bakmak faydalı olabilir. Örneğin, aşağıdaki grafikten de görülebileceği gibi, işsizlik oranı 2019’dan beri düşerken buna zamana bağlı eksik istihdam oranını eklediğimizde karşımıza farklı bir tablo çıkıyor. Bu kişiler, “esas işinde ve diğer işinde/işlerinde fiilen 40 saatten daha az süre çalışmış olup, daha fazla süre çalışmak istediğini belirten ve mümkün olduğu takdirde daha fazla çalışmaya başlayabilecek olan kişilerdir.” 2023’ün 4. çeyreğinde işsizlik oranı %8.8 iken, eksik istihdam oranını eklediğimizde %15’e ulaşmıştır.
İş gücü piyasasında bakılması gereken başka bir kategori de potansiyel işgücü tanımıdır. Potansiyel işgücü “Referans haftasında ne istihdamda ne de işsiz olan çalışma çağındaki kişilerden; iş arayan fakat kısa süre içerisinde işbaşı yapabilecek durumda olmayanlarla, iş aramadığı halde çalışma isteği olan ve kısa süre içerisinde işbaşı yapabilecek durumda olan kişilerdir.”
Bu kategoriyi de eklediğimizde karşımıza çıkan tablo aşağıdadır: 2023 son çeyrekte atıl işgücü oranı, yani çalışabilecek durumda olup çalışmayanların oranı %22.9’dur.
Aynı zamanda işgücüne katılma ve istihdam oranlarında pandemi sonrası normalleşmeye dönüldüğü hatta bu oranların 2018 öncesi seviyelere ulaşıldığı görünmektedir. Bir önceki grafikte gösterdiğimiz geniş kapsamlı işsizlik oranları artarken istihdam oranlarının da artıyor olması bir çelişki gibi gözükse de aslında bu iki istatistik zaman içinde artan nüfusun önemli bir oranının iş gücüne katılmadığını işaret etmektedir.
İstihdamın sektörler arasındaki değişimi de ilginç bir tablo sergilemektedir. Aşağıdaki grafikte 2018 yılını baz alarak değişik sektörlerdeki istihdam değişimini sergiliyoruz.
İnşaat sektöründe 2018’den 2020’ye yaklaşık %40’e düşen istihdam, 2023’te halen 2018 seviyesinin altında seyretmektedir. Detayına bakacak olursak 2018 yılında 2 milyon 167 bin olan inşaat sektöründeki istihdam, 2020 yılında 1 milyon 328 bine kadar gerilemiş. 2023 son çeyrekte ise 2 milyon 48 bin olarak gerçekleşmiştir. Sanayi ve Hizmet sektörlerinde ise 2023 son çeyreğindeki istihdam 2018 seviyesinin yaklaşık %20 üstüne çıkmış bulunmaktadır.
