19 Aralık 2023, Ayse Ökten ve Samed Küçükikiz
OECD üç yılda bir birçok ülkede 15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen konusunda bilgilerini ölçmek amaçlı PISA testini gerçekleştirmektedir. 2022’de Türkiye’de 196 okuldan 7250 öğrenci PISA araştırmasına katılmıştır (veri). Bu sınavlarda öğrencilerin elde ettiği sonuçlar gelecek kuşakların ilerideki başarıları açısından çok önemli detaylar içermektedir. Peki 81 ülke arasında Türkiye’deki öğrenciler nasıl bir performans göstermektedir.
Aşağıdaki grafik PISA sonuçlarının hem zaman içindeki gelişimini hem de OECD ortalaması ile karşılaştırılmasını göstermektedir. Her üç alanda da Türkiye ortalaması OECD ortalamasının altında seyretmektedir. 2018 ile karşılaştırıldığında Türkiye’de matematik performansında değişiklik olmamış, fen notları artmış, okuma notunda ise düşüş gözlenmiştir. Bu dönemde OECD ortalaması her üç alanda da düşüş göstermiştir.
Bu üç kategoride Türkiye’nin diğer ülkeler ile detaylı karşılaştırması aşağıdaki grafiklerde bulunmaktadır.
Birçok araştırmaya göre eğitimin kalitesini ölçerken ortalama sonuçlara bakmaktansa yeterlilik düzeylerine bakmak daha belirleyicidir. PISA temel yeterliliğe sahip olmama kriterini sınavda ikinci düzey altında not alanlar diye tanımlamaktadır. Örneğin matematik alanında ikinci seviyenin üstünde olanlar iki alternatif rotadaki toplam mesafeyi karşılaştırabilen veya fiyatları farklı bir para birimine dönüştürme işlemini yapabilenler olarak düşünülebilir. Bu kriterlere göre Türkiye’deki öğrencilerin %62’si ikinci seviyenin üstünde yer almaktadır. Yani öğrencilerin %38’i bu temel sorulara doğru cevap verememiştir. Bu kategoride, Singapur, Japonya ve Çin’de ikinci seviyenin altında olan öğrenci oranı sırasıyla %8, %12 ve %14 olmuştur.
PISA testinde yüksek performansı gösteren (beş veya altı puan alanlar) öğrencilerin oranına bakacak olursak matematik alanında Türkiye’de bu %6, OECD ortalaması %9, Japonya ve Kore’de ise %23 civarlarındadır. Aşağıdaki grafik matematik alanında bu iki kriteri özetlemektedir. Burada siyah bölüm yeterlilik düzeyinin altındaki öğrencilerin oranını mavi bölüm ise üst düzeyde performans gösteren öğrencilerin oranını göstermektedir.
PISA sonuçlarında Türkiye’de kız ve erkek öğrenciler matematik ve fen alanlarında ortalama olarak benzer düzeyde performans gösterirken, okumada kızlar erkeklerden yaklaşık 25 puan daha yüksek başarı sağlamışlardır.
